حديث روشني
انتخابات ميان‌دوره‌اي كنگره امريكا سوم نوامبر (۱۲ آبان) در شرايطي برگزار مي‌شود كه دونالد ترامپ كمتر از دو سال پس از بازگشت به كاخ سفيد، با يكي از جدي‌ترين آزمون‌هاي سياسي دوران رياست‌جمهوري خود روبه‌رو شده است؛ آزموني كه به باور برخي ناظران نتيجه آن مي‌تواند نه‌تنها موازنه قدرت در واشنگتن، بلكه توانايي دولت او براي پيشبرد برنامه‌هاي داخلي و خارجي در دو سال پاياني رياست‌جمهوري‌اش را تحت‌تاثير قرار دهد. درحاليكه جمهوري‌خواهان براي حفظ اكثريت كنگره تلاش مي‌كنند، شاخص‌هاي انتخاباتي ازجمله پيشتازي دموكرات‌ها در نظرسنجي‌هاي سراسري، افزايش مشاركت زودهنگام و رقابت نزديك در ايالت‌هاي تعيين‌كننده، از دشوارتر شدن پيروزي حزب حاكم حكايت دارد. براساس ميانگين نظرسنجي‌هاي «ريل‌كليرپاليتيكس»، دموكرات‌ها از منظر راي‌دهندگان براي كنترل كنگره با ۵۱.۴درصد در برابر ۴۳.۲درصد جمهوري‌خواهان پيشتازند؛ فاصله‌اي معادل ۸.۲درصد. نظرسنجي «اكونوميست» و «يوگاو» نيز از وضعيت بهتر دموكرات‌ها در رقابت مجلس نمايندگان و سنا حكايت دارد، هر چند نتيجه نهايي همچنان به رقابت در حوزه‌ها و ايالت‌هاي كليدي وابسته است. ميزان مشاركت زودهنگام نيز از ديگر شاخص‌هاي مورد توجه در اين انتخابات است. براساس گزارش آسوشيتدپرس، سي‌ان‌ان و شركت تحليل داده‌هاي انتخاباتي كاتاليست، تا عصر شنبه بيش از ۵۱ميليون نفر در ۴۷ ايالت و واشنگتن دي‌سي، حضوري يا از طريق پست راي داده‌اند؛ درحاليكه اين رقم در انتخابات ميان‌دوره‌اي ۲۰۲۲ حدود ۴۶ ميليون نفر بود. در ۲۵ ايالت داراي نظام ثبت‌نام حزبي نيز سهم دموكرات‌هاي ثبت‌نام شده در ميان راي‌دهندگان زودهنگام حدود ۱۴ واحد درصد بيشتر از جمهوري‌خواهان است. با اين حال، اين برتري لزوما به معناي پيروزي دموكرات‌ها نيست، زيرا در انتخابات ۲۰۲۲ نيز سهم آنان در راي‌گيري زودهنگام حدود ۱۱درصد بيشتر بود، اما ۶۰درصد جمهوري‌خواهان در روز اصلي انتخابات راي دادند؛ درحالي كه اين ميزان در ميان دموكرات‌ها ۴۲درصد بود. از همين رو، سي‌ان‌ان هشدار داده است كه موكول شدن بخش بيشتري از آراي جمهوري‌خواهان به روز سه‌شنبه مي‌تواند تصوير نتايج اوليه را تغيير دهد. در سوي ديگر، هزينه‌هاي زندگي، تورم، قيمت مواد غذايي و سوخت، نارضايتي از عملكرد دولت و پيامدهاي جنگ ايران از مهم‌ترين چالش‌هاي جمهوري‌خواهان به شمار مي‌روند. در برخي نظرسنجي‌ها، ۸۹درصد پاسخ‌دهندگان فساد را مساله‌اي مهم دانسته‌اند و هزينه‌هاي روزمره نيز در شمار دغدغه‌هاي اصلي راي‌دهندگان قرار دارد؛ مسائلي كه وعده‌هاي اقتصادي ترامپ را در معرض ارزيابي دوباره قرار مي‌دهد. جنگ ايران نيز با پيامدهاي سياسي، اقتصادي و امنيتي خود، از افزايش هزينه‌هاي انرژي تا نگراني از گسترش درگيري، به يكي از متغيرهاي اثرگذار بر رقابت انتخاباتي تبديل شده است. در همين چارچوب، كريس مورفي، سناتور دموكرات اعلام كرده است كه در صورت پيروزي حزبش، دموكرات‌ها بايد براي قطع بودجه جنگ ترامپ راي دهند. همزمان، برخي گزارش‌ها از اين احتمال حكايت دارند كه شكست سنگين جمهوري‌خواهان و تضعيف موقعيت سياسي ترامپ ممكن است بر محاسبات نظامي او اثر بگذارد و زمينه تصميم‌گيري براي عملياتي گسترده‌تر را فراهم كند. در عرصه رقابت‌هاي انتخاباتي، نگاه‌ها به ايالت‌هايي چون آلاسكا، آيووا، كانزاس، مين، ميشيگان، اوهايو و تگزاس دوخته شده؛ ايالت‌هايي كه نتيجه رقابت در آنها مي‌تواند سرنوشت اكثريت سنا را مشخص كند. دموكرات‌ها براي تصاحب سنا به كسب چند كرسي نياز دارند و در مجلس نمايندگان نيز اميدوارند اكثريت را از جمهوري‌خواهان پس بگيرند. پيروزي آنها در يك يا هر دو مجلس مي‌تواند مقاومت كنگره در برابر برنامه‌هاي دولت و نظارت بر عملكرد كاخ سفيد را افزايش دهد؛ هر چند اختيارات قانون اساسي رييس‌جمهور، حق وتو و محدوديت‌هاي عملي ابزارهاي نظارتي كنگره، مهار كامل تصميم‌هاي كاخ سفيد، به‌ويژه در حوزه سياست خارجي و نظامي را دشوار مي‌كند. با اين همه اكنون پرسش اصلي پيش روي تحليلگران اين است كه آيا انتخابات ميان‌دوره‌اي به نخستين شكست بزرگ سياسي ترامپ در دومين دوره رياست‌جمهوري‌اش تبديل مي‌شود يا جمهوري‌خواهان با حفظ اكثريت كنگره، امكان ادامه اجراي برنامه‌هاي خود را به دست مي‌آورند؟ چراكه نتيجه اين رقابت، علاوه بر تعيين آرايش قدرت در واشنگتن، مي‌تواند بر آينده جريان جمهوري‌خواه، رقابت‌هاي درون‌حزبي براي جانشيني ترامپ در انتخابات ۲۰۲۸ و محاسبات كاخ سفيد درباره جنگ ايران و مسير سياست خارجي امريكا اثر بگذارد. در همين راستا روزنامه اعتماد با هدف بررسي سناريوهاي پيش رو با طهمورث غلامي، كارشناس ارشد مسائل امريكا و استاد دانشگاه گفت‌وگو كرده است.
«نفرين ميان‌دوره‌اي»؛ سنت تكرار شونده انتخابات كنگره امريكا
طهمورث غلامي، استاد دانشگاه در پاسخ به پرسش «اعتماد» در رابطه با تشريح آخرين شرايط دموكرات‌ها و جمهوري‌خواهان در آستانه برگزاري انتخابات ميان‌دوره‌اي كنگره گفت: در امريكا، از انتخابات ميان‌دوره‌اي كنگره تحت عنوان «نفرين ميان‌دوره‌اي» ياد مي‌شود. بدان معنا كه در انتخابات ميان‌دوره‌اي، معمولا حزب رييس‌جمهور مستقر با شكست مواجه مي‌شود. اين مساله يك الگوي پرتكرار در تاريخ برگزاري انتخابات ميان‌دوره‌اي امريكا بوده است.
به باور غلامي بخشي از اين وضعيت مي‌تواند ناشي از آن باشد كه گروهي از راي‌دهندگاني كه دو سال قبل به رييس‌جمهور راي داده‌اند، در اين مدت احساس كرده‌اند خواسته‌هاي‌شان عملياتي نشده يا رييس‌جمهور مستقر به وعده‌هاي انتخاباتي خود عمل كرده است. به همين دليل، پس از گذشت دو سال از آغاز رياست‌جمهوري، از حزب حاكم و عملكرد آن ناراضي مي‌شوند و در انتخابات ميان‌دوره‌اي كنگره به حزب رقيب راي مي‌دهند.
اين استاد دانشگاه در ادامه گفت‌وگويش با «اعتماد» خاطرنشان كرد: بخشي ديگر از اين مساله نيز مي‌تواند ناشي از مشكلات اقتصادي باشد؛ مشكلاتي كه پس از جنگ ايران و امريكا و مشخصا در پي افزايش قيمت نفت و بالا رفتن نرخ تورم در امريكا تشديد شده‌اند. نكته‌اي كه بايد به آن توجه داشته باشيم، اين است كه از دست دادن اكثريت توسط حزب رييس‌جمهور مستقر، الگويي پرتكرار در انتخابات ميان‌دوره‌اي كنگره امريكاست. در چنين شرايطي، حزب حاكم ممكن است اكثريت مجلس نمايندگان يا سنا را ازدست بدهد و حتي در مواردي كنترل هر دو مجلس كنگره را به حزب رقيب واگذار كند. به گفته غلامي اين اتفاق براي رييس‌جمهور بعدي نيز ممكن است تكرار شود. دلايل آن هم مي‌تواند همان نارضايتي مقطعي راي‌دهندگان يا نااميدي از عملكرد رييس‌جمهور مستقر باشد؛ به اين معنا كه پس از دو سال، رييس‌جمهور نتوانسته خواسته‌ها و وعده‌هايي را كه مطرح كرده بود، عملياتي كند.
شكاف بر سر سياست مهاجرتي
غلامي در پاسخ به ديگر پرسش «اعتماد» درباره تغيير آرايش انتخاباتي كنگره در مقطع كنوني و كشيده شدن لاتين‌تبارها و جوانان به سمت دموكرات‌ها گفت: گرايش لاتين‌تبارها به احزاب امريكا تابع عوامل مختلفي است. بخشي از لاتين‌تبارها، به ويژه افرادي كه اصالتا كوبايي هستند، معمولا به حزب جمهوري‌خواه گرايش دارند. اين مساله تا حدودي به دليل مواضع سخت‌گيرانه دولت امريكا درقبال دولت كوباست. به همين دليل، لاتين‌تبارهاي ساكن ايالت فلوريدا معمولا گرايش بيشتري به حزب جمهوري‌خواه دارند. به گفته اين تحليلگر ارشد مسائل امريكا در عين حال، گروهي ديگر از لاتين‌تبارها به شدت از سياست‌هاي سخت‌گيرانه مهاجرتي دونالد ترامپ ناراضي هستند، چراكه در دو سال گذشته، روند پذيرش مهاجران در جامعه امريكا با دشواري‌هاي زيادي همراه بوده و تعداد بسيار كمي از مهاجران توانسته‌اند مدارك قانوني لازم براي اقامت در اين كشور را دريافت كنند. به باور غلامي اين مساله مي‌تواند يكي از دلايل نارضايتي لاتين‌تبارها باشد؛ چه افرادي كه وارد امريكا شده‌اند اما پس از گذشت دو سال همچنان موفق به دريافت مدارك قانوني اقامت نشده‌اند و چه كساني كه اساسا اميدي به دريافت مداركي مانند شهروندي امريكا ندارند.
اين استاد دانشگاه در ادامه گفت‌وگويش با «اعتماد» خاطرنشان كرد: ازسوي ديگر، ترامپ در حوزه سياست‌هاي مهاجرتي نه تنها رويكردي سخت‌گيرانه در پيش گرفته، بلكه نگاه تحقيرآميزي نيز نسبت به لاتين‌تبارها داشته است. بنابراين، طبيعي است كه بخشي از اين جمعيت به سمت حزب دموكرات گرايش پيدا كنند، چراكه در دولت‌هاي دموكرات، سياست‌هاي مهاجرتي معمولا به اندازه دولت‌هاي جمهوري‌خواه سخت‌گيرانه نيست و روند پذيرش مهاجران در جامعه امريكا و فراهم شدن مقدمات حضور و استقرار آنها در اين كشور با سرعت بيشتري انجام مي‌شود.
انتخابات ۲۰۲۶؛ سكوي پرتاب ونس براي رقابت‌هاي ۲۰۲۸؟
اين كارشناس مسائل امريكا در پاسخ به ديگر پرسش «اعتماد» درباره آثار احتمالي انتخابات ميان‌دوره‌اي سوم نوامبر بر آرايش دروني جمهوري‌خواهان و چهره‌هاي احتمالي جانشيني ترامپ گفت: هرچند انتخابات ميان‌دوره‌اي كنگره مي‌تواند بر انتخابات رياست‌جمهوري سال ۲۰۲۸ تاثيرگذار باشد، اما به باور من، در شرايط فعلي براي صحبت درباره انتخابات ۲۰۲۸ هنوز زود است. با اين حال، بدون ترديد نتايج انتخابات ميان‌دوره‌اي موجب بازنگري در سياست‌هاي حزب جمهوري‌خواه خواهد شد، چراكه نامزدهاي اين حزب تلاش خواهند كرد دلايل شكست احتمالي خود در انتخابات ميان‌دوره‌اي كنگره را بررسي كنند و با اصلاح اين نقاط ضعف، در دو سال باقي‌مانده تا انتخابات رياست‌جمهوري ۲۰۲۸، آنها را جبران كنند. به باور غلامي در حال حاضر، براي قضاوت درباره تاثير انتخابات ميان‌دوره‌اي ۲۰۲۶ بر انتخابات رياست‌جمهوري ۲۰۲۸ زود است؛ چراكه دو سال زمان كمي براي تغيير سياست‌ها و ايجاد نتايج مثبت در داخل امريكا نيست و فرصت مناسبي براي جبران و بازنگري در رويكردهاي سياسي وجود دارد.
اين استاد دانشگاه در ادامه و با اشاره به شكاف‌هاي حاكم بر جريان ماگا به «اعتماد» گفت: به نظر مي‌رسد در اين ميان، اختلاف ديدگاه‌هايي نيز وجود دارد. جي‌دي ونس معاون دونالد ترامپ به عنوان فردي كه تلاش مي‌كند خود را نماينده جنبش ماگا معرفي كند، مي‌كوشد چهره‌اي مخالف جنگ و طرفدار انزواگرايي از خود به نمايش بگذارد. در مقابل، روبيو نماينده جناح جنگ‌طلب است. بدون ترديد، اگر جمهوري‌خواهان در انتخابات ميان‌دوره‌اي شكست بخورند، ممكن است شانس افرادي مانند جي‌دي ونس براي حضور در رقابت‌هاي رياست‌جمهوري ۲۰۲۸ افزايش پيدا كند.
اين كارشناس مسائل امريكا در ادامه خاطرنشان كرد: با اين حال، بايد به اين نكته توجه داشت كه شكست در انتخابات ميان‌دوره‌اي ۲۰۲۶ به معناي شكست حزب جمهوري‌خواه است و جي‌دي ونس نيز از پيامدهاي چنين شكستي تاثير خواهد پذيرفت. از همين رو، او هم تلاش خواهد كرد دست‌كم در سطح مواضع و اظهارات اعلامي، سياست‌هاي خود را مورد بازنگري قرار دهد.
فرصت طلايي ترامپ براي تصميم‌گيري‌هاي بدون هزينه
اين استاد دانشگاه در پاسخ به ديگر پرسش «اعتماد» پيرامون تاثيرگذاري احتمالي انتخابات كنگره بر راهبرد دونالد ترامپ در سياست خارجي ايالات‌متحده گفت: واقعيت اين است كه انتخابات ميان‌دوره‌اي كنگره قرار نيست به عنوان ترمزي در برابر سياست خارجي دونالد ترامپ عمل كند. براساس اصل دوم قانون اساسي امريكا، قانون اختيارات جنگي و همچنين اين اصل كه رييس‌جمهور مي‌تواند مصوبات كنگره را وتو كند، رييس‌جمهور همچنان در حوزه سياست خارجي و فرماندهي نيروهاي نظامي از اختيارات بسيار گسترده‌اي برخوردار است. به باور اين كارشناس مسائل امريكا، كنگره صرفا از طريق ابزارهاي نظارتي، ازجمله احضار مقامات وزارت امور خارجه و وزارت دفاع و پرسش و پاسخ با آنها در داخل كنگره، يا از طريق برخي مباحث بودجه‌اي، مي‌تواند به‌صورت غيرمستقيم و محدود بر سياست خارجي و نظامي رييس‌جمهور تاثير بگذارد. بنابراين، نبايد انتظار داشت كه كنگره بتواند به‌طور كامل سياست خارجي يا راهبرد نظامي رييس‌جمهور را متوقف كند.
غلامي در ادامه گفت‌وگويش با «اعتماد» تشريح كرد: البته كنگره مي‌تواند در چارچوب لايحه دفاع ملي و لايحه بودجه وزارت دفاع محدوديت‌هايي ايجاد كند يا شروطي درنظر بگيرد؛ براي مثال، ادامه جنگ با ايران را به تحقق برخي خواسته‌ها منوط كند. با اين حال، براساس قانون اختيارات جنگي، رييس‌جمهور مي‌تواند با استناد به شرايط اضطراري، از اعتبارات اختصاص‌يافته براي وضعيت اضطراري استفاده كند. به گفته غلامي در واقع، پيروزي حزب دموكرات در انتخابات كنگره بيشتر دونالد ترامپ را در حوزه سياست داخلي درگير خواهد كرد. بدان معنا كه رييس‌جمهور در پيشبرد سياست‌هاي داخلي با مشكلات بيشتري مواجه مي‌شود، اما در حوزه سياست خارجي، سياست نظامي و راهبرد دفاعي نبايد انتظار داشت كه پيروزي دموكرات‌ها در كنگره بتواند محدوديت تعيين‌كننده‌اي براي رييس‌جمهور ايجاد كند. از اين منظر، سياست خارجي و رويكرد نظامي ترامپ با قدرت ادامه پيدا خواهد كرد.
اين استاد روابط بين‌الملل در ادامه با اشاره به حواشي انتخابات ميان‌دوره‌اي كنگره يادآور شد: دوره‌اي وجود دارد كه از آن با عنوان «دوره گذار» ياد مي‌شود؛ بدان معنا كه فاصله زماني ميان نوامبر ۲۰۲۶ تا ژانويه ۲۰۲۷ را به اين نام مي‌نامند. در اين دوره، كنگره عملا در وضعيت انتقالي قرار دارد و رييس‌جمهور ديگر دغدغه پاسخگويي انتخاباتي و نگراني از انتخابات ميان‌دوره‌اي را نخواهد داشت. ازسوي ديگر، نمايندگان مستقر نيز در موقعيت موقتي قرار مي‌گيرند و كنگره جديد هنوز فعاليت خود را آغاز نكرده است.
غلامي در ادامه اين گفت‌وگو تشريح كرد: به همين دليل، در اين دوره كاخ سفيد از آزادي عمل بسيار بيشتري براي انجام اقدامات مختلف برخوردار خواهد بود؛ اقداماتي كه ممكن است با مطالبه جدي براي پاسخگويي مواجه نشوند. بنابراين، موضوع را بايد از اين منظر نيز بررسي كرد كه در دوره گذار، دست رييس‌جمهور امريكا براي تصميم‌گيري و اقدام بسيار بازتر است و آزادي عمل گسترده‌تري خواهد داشت. حتي پس از استقرار كنگره جديد نيز، كنگره‌اي كه احتمالا تحت كنترل حزب دموكرات خواهد بود، لزوما قادر نخواهد بود رييس‌جمهور را در حوزه سياست خارجي و راهبرد نظامي با محدوديت‌هاي تعيين‌كننده‌اي مواجه كند.