كارشناسان بازار سرمايه در گفتوگو با «اعتماد» خروج مستمر سرمايهها را تحليل كردند
چماق جنگ بر سر بورس
ليلا لطفي
تقريبا حدود يك ماه است بازار سرمايه با خروج مستمر دارايي حقوقيها مواجه است. هر چه فضاي عمومي ناآرامتر و فشار بينالمللي بر ايران بيشتر؛ التهاب بازار بيشتر شده است. به عبارتي بيش از هر چيز فضاي بازار تحت تاثير افزايش نااطمينانيها و تشديد ريسكها در سطح منطقه است. در چنين فضايي، سرمايهگذاران خرد براي كاهش ريسك، ترجيح دادهاند از بازار سهام فاصله بگيرند و به سمت داراييهاي امنتر يا حفظ نقدينگي حركت كنند. در سوي ديگر بازار، رفتار متفاوت معاملهگران نهادي و حقوقيهاست كه به گفته تحليلگران در وضعيت صبر استراتژيك قرار گرفتهاند. «اعتماد» در گفتوگو با دو تحليلگر بازار بورس به بررسي وضعيت بازار سرمايه در اين روزها پرداخت.
سقوط 2.3 درصدي
روز گذشته بازار سرمايه مجدد با خروج دارايي حقوقيها مواجه شد. شاخص كل روي 3 ميليون و 617 هزار واحد بسته شد. به عبارتي 85 هزار و 142 واحد افت كرد. ميزان ريزش ديروز 2.3 درصد بود. در اين بازار ۵۵۷ هزار معامله به ارزش ۱۳۲ هزار ميليارد ريال انجام شد كه بيشترين حجم معاملات به گروه محصولات شيميايي تعلق داشت. در ميان آنچه بازار را به سمت افت سوق داد، نمادهاي فارس، پارسان، فملي و فولاد بود.
سايه جنگ بر سر بورس
سهيلا نقيپور، تحليلگر بازار بورس در گفتوگو با «اعتماد» با نگاهي به بازار بورس تهران كه از نيمه دوم بهمنماه تا روزهاي آغازين اسفندماه ۱۴۰۴، روزهاي ملتهبي را پشت سر گذاشته است، ميگويد: بازار سرخ منجر به عقبنشيني شاخص كل از سطوح حمايتي مهم و خروج قابل توجه نقدينگي حقيقي شد. بررسي دقيق ريشههاي اين نوسانات نشان ميدهد كه تركيبي از متغيرهاي برونزا و رفتارهاي حرفهاي معاملهگران كلان در شكلگيري وضعيت كنوني نقش ايفا كردهاند. او ميافزايد: در وهله نخست، محرك اصلي ريزشهاي اخير را بايد در سيطره سايه سياست بر تالار شيشهاي و افزايش بيسابقه تنشهاي سياسي و نظامي در سطح منطقه جستوجو كرد. بازار سرمايه به دليل ماهيت ذاتي خود، بيش از هر بازار ديگري نسبت به ريسكهاي سيستماتيك حساسيت نشان ميدهد و تشديد منازعات منطقهاي در هفتههاي اخير، فضاي نااطميناني را بر اقتصاد حاكم كرده است. به باور نقيپور، در چنين اتمسفري، سرمايهگذاران بهويژه فعالان خرد، براي حفظ ارزش دارايي خود به سمت بازارهاي موازي و پناهگاههاي امني چون طلا و ارز متمايل ميشوند كه اين تغيير رويكرد، فشار فروش را در نمادهاي شاخصساز افزايش داده و بازار را در فاز تدافعي فرو برده است. با اين حال، او ميافزايد: نگاهي عميقتر به جريان نقدينگي نشان ميدهد كه بخشي از اين اصلاح قيمتها لزوما به معناي خروج هميشگي سرمايه نيست، بلكه ردپاي استراتژي پول هوشمند در آن ديده ميشود. در واقع، نقدينگي قدرتمند متعلق به معاملهگران نهادي و حرفهاي در حال حاضر در وضعيت صبر استراتژيك قرار گرفته است؛ اين گروه با درك دقيق از شرايط هيجاني، از ورود زودهنگام خودداري ميكنند تا قيمتها به سطوح بسيار پايينتر و اصطلاحا كفهاي جذاب برسند. نقيپور ادامه ميدهد: عدم ورود اين حجم از نقدينگي را ميتوان نوعي هوشمندي براي خريد در ارزانترين قيمتهاي ممكن دانست كه با فروكش كردن تنشهاي موقت، سودهاي سرشاري را در آينده نصيب سرمايهگذاران صبور خواهد كرد. در نهايت، ريزشهاي اخير بيش از آنكه حاصل ضعف بنيادي شركتها باشد، محصول تلاقي ريسكهاي ژئوپليتيك و رفتار انتظاري معاملهگران بزرگ است؛ دورهاي كه اگرچه براي عدهاي چالشبرانگيز است، اما براي هوشمندان بازار، فرصتي استثنايي براي بازچيني پرتفوي در قيمتهاي ارزنده فراهم ميآورد.
راه نفس بازار بسته است
اميرعباس باقري، كارشناس بازار بورس نيز در گفتوگو با «اعتماد» درباره ريزشهاي مداوم بورس ميگويد: بررسي روندها و متغيرهاي اثرگذار نشان ميدهد كه بازار سهام در مقطع كنوني بيش از هر زمان ديگري تحت تاثير ريسكهاي سياسي و نااطمينانيهاي بيروني قرار گرفته؛ موضوعي كه رفتار معاملهگران و جريان نقدينگي را بهطور محسوسي تغيير داده است. او ميافزايد: در معاملات ديروز، شاخص كل بورس با كاهش حدود ۸۵ هزار واحدي مواجه شد و به كانال سه ميليون و شش هزار واحدي عقبنشيني كرد. اين افت قابل توجه در شرايطي رقم خورد كه بازار تا حدود دو تا سه هفته پيش روندي نسبتا متعادل و رو به بهبود را تجربه ميكرد و بخشي از سرمايهگذاران نسبت به تداوم آن خوشبين بودند. با اين حال، تشديد ريسكهاي سياسي و افزايش سطح ابهام، مسير بازار را به شكل محسوسي تغيير داده است. از نگاه باقري، در حال حاضر، مهمترين متغير اثرگذار بر انتظارات فعالان اقتصادي، وضعيت روابط ميان ايران و ايالات متحده امريكاست. تا زماني كه چشمانداز مشخصي درباره آينده اين روابط شكل نگيرد چه در قالب تشديد تنشها و حتي سناريوي درگيري نظامي و چه در قالب دستيابي به توافقي ولو موقت به نظر ميرسد فضاي احتياط و بدبيني بر بازار حاكم بماند. بازار سرمايه ذاتا نسبت به ابهام واكنش منفي نشان ميدهد و در شرايطي كه دامنه احتمالات گسترده و پيامدها نامشخص است، تمايل به كاهش ريسك و خروج از موقعيتهاي پرريسك افزايش مييابد. او ادامه ميدهد: يكي از شواهد روشن اين وضعيت، خروج گسترده نقدينگي از بازار سهام است. طي روزهاي اخير حجم قابل توجهي از سرمايه توسط سرمايهگذاران حقيقي از بازار خارج شده و در مقابل، بخش عمده تقاضا از سوي خريداران حقوقي شكل گرفته است. در معاملات امروز نيز عملا حقوقيها اصليترين خريداران بودند و حضور آنان بيشتر با هدف كنترل هيجانات و جلوگيري از تشديد فشار فروش ارزيابي ميشود. اين تركيب نامتوازن خريداران و فروشندگان، بيانگر احتياط شديد سرمايهگذاران خرد و كاهش سطح اعتماد در كوتاهمدت است.
اين تحليلگر بازار بورس ميگويد: نكته قابل تامل ديگر آن است كه حتي در صندوقهاي درآمد ثابت نيز شاهد خروج پول هستيم؛ بخشي كه معمولا در دورههاي نااطميناني به عنوان پناهگاه نسبي سرمايهها شناخته ميشود. استمرار اين روند ميتواند نشاندهنده تعميق نگرانيها و ترجيح سرمايهگذاران به حفظ نقدينگي يا انتقال منابع به بازارهاي جايگزين باشد. به بيان ديگر، مساله صرفا اصلاح قيمتي در سهام نيست، بلكه با فضايي از ابهام فراگير مواجه هستيم كه بر كليت بازارهاي مالي سايه انداخته است. او ميگويد: با توجه به شرايط موجود، تغيير معنادار روند بازار در كوتاهمدت چندان محتمل به نظر نميرسد. تجربه نشان ميدهد كه بازار سرمايه با بسياري از چالشهاي اقتصادي قابل تطبيق است، اما ريسكهاي سياسي بهويژه در سطح بينالمللي، تاثيري عميقتر بر انتظارات و تصميمگيريها دارد. تا زماني كه نتيجهاي روشن در خصوص آينده روابط خارجي حاصل نشود، احتمال تداوم نوسانات منفي و رفتارهاي احتياطي بالا خواهد بود. باقري اميكند كه بلاتكليفي ممتد، بيش از هر عامل ديگري براي اقتصاد و بازار سرمايه فرساينده است. فضاي ناامن رواني و نگراني مداوم از وقوع يا عدم وقوع يك رويداد بزرگ، تصميمگيري را دشوار و سرمايهگذاري را پرريسك ميكند. اميد ميرود در كوتاهترين زمان ممكن، مسير پيشرو چه از طريق كاهش تنشها و دستيابي به توافق و چه از طريق تعيين تكليف نهايي شرايط شفاف شود تا بازار بتواند بر مبناي اطلاعات روشنتر و افق قابل پيشبينيتر، به تعادل بازگردد.