هشدار درباره خلأ نظارت بر پلتفرم‌هاي فروش طلا
مصطفي شريف
تخلفات مطرح شده درباره برخي پلتفرم‌هاي فروش آنلاين طلا و گسترش فعاليت مجموعه‌هايي كه بدون پشتوانه كافي اقدام به جذب سرمايه مردم مي‌كنند، نگران‌كننده شده است. فضاي مجازي نيازمند يك نظام نظارتي جامع است، مساله اصلي در اين پرونده‌ها اين است كه برخي مجموعه‌ها طلاي لازم براي ايفاي تعهدات خود را در اختيار ندارند و در زمان سررسيد نمي‌توانند وجه يا طلاي خريداري شده را به مشتريان پرداخت كنند. اگر مجموعه‌اي اقدام به فروش طلا كند، در حالي كه پشتوانه كافي براي طلاي فروخته شده وجود نداشته باشد، در واقع منابع مردم جمع‌آوري شده بدون اينكه تعهد متناظر با آن وجود داشته باشد. در چنين شرايطي، اگر متخلفان در دسترس باشند، امكان پيگيري قضايي وجود دارد، اما اگر افراد يا مجموعه‌ها شناسايي و قابل دسترسي نباشند، خسارت اصلي متوجه مردمي مي‌شود كه با اعتماد به اين پلتفرم‌ها وارد معامله شده‌اند. موضوع نظارت نبايد صرفا به يك پلتفرم يا يك پرونده محدود شود، اين مساله را بايد در ابعاد گسترده‌تر فضاي مجازي مورد بررسي قرار داد، فضاي مجازي امروز به بستري براي فعاليت‌هاي اقتصادي تبديل شده و به همين دليل نمي‌توان نسبت به فعاليت‌هايي كه در آن انجام مي‌شود، بدون نظارت و چارچوب مشخص برخورد كرد. امنيت فقط به معناي حفظ امنيت فيزيكي و جلوگيري از جرايمي مانند سرقت و درگيري نيست، بلكه امنيت اقتصادي و اجتماعي نيز بخشي از مفهوم امنيت محسوب مي‌شود.
زماني كه افراد يا مجموعه‌هايي ناشناس وارد فعاليت‌هاي اقتصادي مي‌شوند و امكان شناسايي، رصد و پاسخگو كردن آنها وجود ندارد، زمينه براي بروز آسيب‌هاي گسترده فراهم مي‌شود. نمونه مشابهي را پيش‌تر در مورد برخي موسسات مالي شاهد بوديم، در آن دوره برخي موسسات با استفاده از عناوين و نام‌هاي مختلف اعتماد مردم را جلب كردند و در نهايت مشكلات گسترده‌اي براي سپرده‌گذاران ايجاد شد.
در آن پرونده‌ها، به دليل ماهيت فعاليت موسسات و ارتباط موضوع با نظام پولي و بانكي، بانك مركزي مسووليت‌هايي داشت و در نهايت براي حل بحران وارد عمل شد. البته هزينه حل اين مشكلات نيز در نهايت از جيب مردم پرداخت شد و آثار آن به شكل‌هاي مختلف، از جمله افزايش فشارهاي تورمي به جامعه منتقل شد. پلتفرم‌هاي فروش طلا الزاما در همان چارچوب موسسات مالي قرار نمي‌گيرند و نمي‌توان همان سازوكار را درباره آنها اعمال كرد، اما اين موضوع به معناي نبود ضرورت نظارت نيست. هر نوع خريد و فروش طلا، سكه يا ارز در فضاي مجازي نمي‌تواند بدون ضابطه انجام شود، مجموعه‌اي كه فعاليت اقتصادي دارد بايد شناسنامه مشخص، سابقه قابل بررسي و تعهد روشن نسبت به نظام حاكميتي داشته باشد تا در صورت بروز مشكل، امكان پيگيري و پاسخگويي وجود داشته باشد و پيش از ايجاد خسارت گسترده مورد توجه و نظارت قرار گيرد، چراكه پيشگيري از شكل‌گيري اين آسيب‌ها بسيار كم‌هزينه‌تر از جبران خسارت پس از وقوع آن است.
اقتصاددان