تاثير انتخابات بر راهبرد جنگي ترامپ
ماني محرابي
دموكرات‌ها با تصاحب اكثريت هر دو مجلس و كسب پيروزي در چندين انتخابات فرمانداري، موازنه سياسي داخلي امريكا را تغيير داده‌اند؛ تحولي كه در كنار پيامدهاي اقتصادي و نظامي جنگ با ايران، محاسبات كاخ سفيد درباره ادامه يا تغيير مسير اين تقابل را پيچيده‌تر مي‌كند. با اين حال، يك تناقض مهم در برابر ترامپ قرار دارد؛ پايان انتخابات ميان‌دوره‌اي، در كنار آشكار شدن هزينه‌هاي داخلي جنگ، مي‌تواند آزادي عمل بيشتري براي ترامپ در اتخاذ تصميمات نظامي جديد، بدون نگراني از پيامدهاي كوتاه‌مدت انتخاباتي فراهم كند. جنگ با ايران اكنون به يكي از مسائل مهم سياست داخلي ايالات‌متحده نيز تبديل شده است. در ماه‌هاي گذشته، هزينه‌هاي نظامي، افزايش قيمت انرژي و فشارهاي اقتصادي ناشي از تداوم درگيري، فاصله ميان اهداف اعلام شده دولت و انتظارات جامعه امريكا را بيشتر كرده است. در همين حال، مذاكرات نيز نتوانست به ترتيباتي پايدار منجر شوند و سرانجام، به تبادل آتش از سوي هر دو طرف ختم شد. به اين ترتيب، جنگ نه به يك پيروزي سياسي مشخص براي واشنگتن تبديل شده و نه هزينه‌هاي آن در يك افق زماني قابل پيش‌بيني محدود مانده است.
افزايش هزينه داخلي تقابل با ايران- اهميت نتايج انتخابات در اين است كه نارضايتي از پيامدهاي جنگ، از سطح مخالفت با يك تصميم خارجي فراتر رفته و به ارزيابي راي‌دهندگان از عملكرد دولت پيوند خورده است. البته نمي‌توان شكست جمهوري‌خواهان را صرفا به مخالفت افكار عمومي با جنگ با ايران نسبت داد. افزايش هزينه زندگي، تورم و نگراني درباره عملكرد دولت نيز در شكل‌گيري نتيجه انتخابات نقش داشته‌اند.
با اين حال، جنگ به يكي از عوامل تشديدكننده اين نارضايتي تبديل شد، به ويژه آنكه افزايش قيمت انرژي و عدم قطعيت اقتصادي، پيامدهاي يك بحران خارجي را مستقيما به زندگي روزمره شهروندان امريكايي منتقل كرده است.از اين منظر، انتخابات براي ترامپ حامل يك پيام روشن است؛ ادامه تقابل با ايران ديگر صرفا براساس ارزيابي‌هاي نظامي و امنيتي قابل مديريت نيست و هر تصميم جديد بايد با هزينه‌هاي داخلي آن نيز سنجيده شود. اين تحول لزوما اهداف راهبردي امريكا را تغيير نمي‌دهد، اما فاصله ميان دستيابي به اهداف نظامي و امكان حفظ حمايت سياسي از آنها را آشكارتر مي‌كند. مساله اين نيست كه واشنگتن ديگر خواهان محدود كردن توانمندي‌هاي ايران نيست، بلكه مساله اين است كه تحقق اين هدف از طريق يك رويارويي طولاني تا چه اندازه با هزينه‌هاي قابل تحمل براي دولت امريكا سازگار است.
تغيير موازنه در كنگره امريكا- در كنار اين ملاحظه، تغيير تركيب كنگره مي‌تواند محدوديت‌هاي تازه‌اي براي دولت ايجاد كند. كنترل هر دو مجلس توسط دموكرات‌ها به اين حزب امكان مي‌دهد نظارت بر عملكرد دولت را تشديد كند، درباره هزينه‌هاي جنگ تحقيق و تفحص انجام دهد و در روند تصويب اعتبارات نظامي و برخي تصميمات مرتبط با سياست خارجي نقش بازدارنده‌تري ايفا كند، به خصوص در شرايطي كه ادامه عمليات نظامي به منابع مالي و پشتيباني مستمر نياز دارد، ابزار بودجه‌اي كنگره اهميت بيشتري پيدا مي‌كند. همچنين بررسي نحوه آغاز جنگ، اهداف تعيين شده، ميزان تحقق آنها و هزينه‌هاي انساني و اقتصادي مي‌تواند به موضوعي مستمر در مناقشات سياسي واشنگتن تبديل شود.
البته نبايد اين تحول را به معناي محدود شدن فوري اختيارات نظامي رييس‌جمهور دانست. ترامپ همچنان فرمانده كل نيروهاي مسلح است و در چارچوب اختيارات اجرايي خود مي‌تواند درباره بسياري از اقدامات نظامي تصميم بگيرد. افزون بر اين، اكثريت جديد دموكرات‌ها از ژانويه ۲۰۲۷ كار خود را آغاز خواهد كرد، بنابراين در فاصله كنوني تا تشكيل كنگره جديد، پيامدهاي سياسي شكست جمهوري‌خواهان مي‌تواند زودتر از محدوديت‌هاي رسمي و نهادي، بر تصميمات كاخ سفيد تاثير بگذارد. حتي پس از آغاز به كار كنگره جديد نيز اختلاف ميان كاخ سفيد و كنگره الزاما به توقف عمليات نظامي منجر نخواهد شد. با اين حال، نظارت سخت‌گيرانه‌تر، مناقشه بر سر تامين مالي جنگ و دشوارتر شدن تامين اعتبارات نظامي جديد مي‌تواند هزينه سياسي و اجرايي تداوم آن را افزايش دهد.
محاسبات متعارض ترامپ درقبال ايران- مهم‌ترين مساله براي فهم رفتار آينده ترامپ، تاثير متضاد شكست انتخاباتي بر انگيزه‌هاي سياسي اوست. از يك‌سو، دستيابي به توافقي كه بتواند به كاهش هزينه‌هاي جنگ منجر شود، فرصتي براي معرفي يك دستاورد ديپلماتيك فراهم مي‌كند. ترامپ مي‌تواند توقف درگيري‌ها يا رسيدن به يك تفاهم محدود را به عنوان نتيجه فشار نظامي و موفقيت سياست خارجي خود معرفي كند. چنين توافقي لزوما به معناي حل اختلافات بنيادين دو كشور نيست، ممكن است صرفا ترتيبي براي جلوگيري از بازگشت به جنگ گسترده، محدود كردن برخي فعاليت‌هاي مورداختلاف و ايجاد فرصت براي مذاكرات بعدي باشد. در اين چارچوب، كاهش تنش مي‌تواند نه محصول تغيير در اهداف امريكا، بلكه نتيجه بازنگري در ميزان هزينه و فايده ابزارهاي مورد استفاده براي دستيابي به آن اهداف باشد.
ازسوي ديگر، شكست انتخاباتي مي‌تواند انگيزه ديگري را نيز در كاخ سفيد تقويت كند. ترامپ در دوره دوم رياست‌جمهوري خود ديگر با مساله انتخاب مجدد مواجه نيست و اكنون بخش مهمي از ميراث سياسي او به نتايجي وابسته است كه در حوزه سياست خارجي به دست مي‌آورد. بر اين اساس، نمايش قدرت نظامي و تلاش براي تحميل يك نتيجه تعيين‌كننده به ايران همچنان مي‌تواند در محاسبات او جايگاه داشته باشد. عبور از انتخابات ميان‌دوره‌اي، بخشي از ملاحظات انتخاباتي كوتاه‌مدت را از محاسبات كاخ سفيد كنار زده است؛ موضوعي كه ممكن است در كنار تاكيد ترامپ بر حفظ ميراث سياست خارجي خود، بر ارزيابي او از گزينه نظامي تاثير بگذارد.
با اين حال، پرواضح است كه افزايش حجم حملات الزاما به افزايش دستاورد راهبردي منجر نمي‌شود. اگر عمليات جديد نتواند قدرت چانه‌زني تهران را به‌طور معناداري تغيير دهد يا اختلافات بنيادين را برطرف كند، واشنگتن ممكن است بار ديگر با وضعيتي روبه‌رو شود كه در آن هزينه‌هاي نظامي افزايش يافته، اما چشم‌انداز روشني براي پايان بحران شكل نگرفته است. مسير سوم، تداوم تقابل فرسايشي است؛ وضعيتي كه در آن نه توافقي حاصل شود و نه جنگ گسترده‌اي از سر گرفته شود. در اين شرايط، فشار اقتصادي و سياسي، تهديدهاي نظامي و احتمال برخوردهاي محدود ادامه مي‌يابد، اما بحران به نقطه حل‌وفصل نمي‌رسد. چنين وضعي ممكن است در كوتاه‌مدت براي واشنگتن كم‌هزينه‌تر از ساير گزينه‌ها باشد؛ اما در بلندمدت، هزينه‌هاي تقابل را انباشته مي‌كند.
اختلاف جمهوري‌خواهان بر سر جنگ ايران- نتايج انتخابات، اختلاف‌نظر ميان چهره‌هاي ارشد جمهوري‌خواه درباره هزينه‌ها و دستاوردهاي جنگ با ايران را نيز آشكارتر كرده است. ونس پس از شكست انتخاباتي جمهوري‌خواهان، جنگ ايران را عامل اصلي اين شكست دانست و توصيه پيشين براي پايان دادن به درگيري را توصيه‌اي درست توصيف كرد. ترامپ، در مقابل، همچنان از تصميم خود براي ورود به جنگ دفاع كرد و گفت در صورت قرار گرفتن دوباره در همان شرايط، بار ديگر نيز چنين تصميمي مي‌گرفت. اين تفاوت موضع، به تنهايي وجود شكافي گسترده در حزب جمهوري‌خواه را اثبات نمي‌كند، اما نشان مي‌دهد پرونده ايران مي‌تواند به يكي از موضوعات اختلاف و رقابت سياسي درون اين حزب تبديل شود. اين اختلاف بالقوه مي‌تواند به‌ويژه ميان جريان‌هايي كه بر نمايش قدرت نظامي و حفظ اعتبار امريكا تاكيد دارند در برابر گروه‌هايي كه مداخله نظامي طولاني‌مدت و هزينه‌هاي آن را با اولويت‌هاي اقتصادي و شعارهاي انتخاباتي جمهوري‌خواهان ناسازگار مي‌دانند بروز كند. براي ترامپ، حفظ انسجام ائتلاف سياسي جمهوري‌خواهان اهميت دارد. مخالفت با تداوم جنگ، اگر از اردوگاه دموكرات‌ها فراتر برود و در ميان بخشي از جمهوري‌خواهان نيز تقويت شود، هزينه سياسي ادامه عمليات را افزايش خواهد داد. اين مساله به‌خصوص از آن جهت اهميت دارد كه اختلاف بر سر جنگ مي‌تواند به اختلافي گسترده‌تر درباره تعريف منافع ملي امريكا، حدود مداخله خارجي و اولويت دادن به مسائل داخلي تبديل شود. با اين حال، نبايد اختلافات موجود را به معناي شكل‌گيري يك جبهه يكپارچه ضدجنگ در جمهوري‌خواهان تلقي كرد. ممكن است مخالفان جنگ، با اهداف اعلامي دولت درباره ايران موافق باشند، اما شيوه تحقق آنها را پرهزينه بدانند. بنابراين، مساله اصلي در اردوگاه جمهوري‌خواهان الزاما كنار گذاشتن راهبرد تقابلي در برابر ايران نيست، بلكه اختلاف بر سر ميزان اتكا به ابزار نظامي و هزينه‌اي است كه امريكا براي تحقق اهداف خود بايد بپردازد.
تغيير هزينه‌ها، نه تغيير اهداف- شكست جمهوري‌خواهان را نبايد نقطه پايان راهبرد تقابلي امريكا عليه ايران دانست. اين انتخابات بيش از آنكه اهداف واشنگتن را تغيير دهد، نسبت ميان اهداف و ابزارهاي تحقق آنها را تحت تاثير قرار داده است. ترامپ اكنون با مساله‌اي فراتر از انتخاب ميان جنگ و مذاكره مواجه است؛ چگونه مي‌تواند از يك‌سو اعتبار سياستي را كه به عنوان يك تصميم امنيتي و راهبردي از آن دفاع مي‌كند حفظ كند و ازسوي ديگر، از تداوم هزينه‌هايي جلوگيري كند كه همان سياست به اقتصاد و موقعيت سياسي دولتش تحميل كرده است. در نگاهي واقع‌بينانه مخالفت با هزينه‌هاي جنگ در جامعه امريكا و كنگره دموكرات، لزوما به معناي تغيير اهداف امنيتي واشنگتن نخواهد بود. در مقابل، حذف ملاحظات انتخاباتي كوتاه‌مدت مي‌تواند وزن محاسبات راهبردي و امنيتي را در تصميم‌گيري ترامپ درباره آينده تقابل با ايران افزايش دهد. از اين‌رو، نه مي‌توان از شكست جمهوري‌خواهان نتيجه گرفت كه خطر تقابل نظامي كاهش يافته و نه مي‌توان آن را نشانه قطعي حركت واشنگتن به سمت تشديد درگيري دانست. دستيابي به توافقي محدود، تداوم تقابل فرسايشي يا ازسرگيري عمليات نظامي، هر كدام مي‌توانند در دستور كار واشنگتن باقي بمانند، اما امكان موفقيت و هزينه تحقق آنها ديگر مانند گذشته نيست، به همين دليل، مهم‌ترين پيام انتخابات ميان‌دوره‌اي براي پرونده ايران، نه تغيير قطعي سياست امريكا، بلكه افزايش فاصله ميان امكان ادامه جنگ و توان سياسي واشنگتن براي تحمل پيامدهاي آن است.
تحليلگر مسائل بين‌الملل